IAY 103 | Ders Tanıtım Bilgileri - İlk ve Acil Yardım Programı (Türkçe)

Dersin Adı

Acil Sağlık Hizmetleri

Kodu	Yarıyıl	Teori (saat/hafta)	Uygulama/Lab (saat/hafta)	Yerel Kredi	AKTS
IAY 103	Güz	2	0	2	3

Ön-Koşul(lar)	Yok
Dersin Dili	Türkçe
Dersin Türü	Zorunlu
Dersin Düzeyi	Ön Lisans
Dersin Veriliş Şekli	-
Dersin Öğretim Yöntem ve Teknikleri	Anlatım / Sunum
Ulusal Meslek Sınıflandırma Kodu	-
Dersin Koordinatörü	Öğr. Gör. Zakir TEKİN
Öğretim Eleman(lar)ı	Öğr. Gör. Zakir TEKİN
Yardımcı(ları)	-

Dersin Amacı	Bu dersin amacı, öğrencilere Türkiye'deki acil sağlık hizmetleri sisteminin temel işleyişini ve organizasyonunu öğretmektir. Ders sonunda öğrenciler, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin organizasyon yapısını, ambulanslarda bulunması gereken donanımları, paramediklerin görev, yetki ve sorumluluklarını anlayacaklardır. Ayrıca, hasta ve yaralıların güvenli bir şekilde taşınması için gerekli olan teknik bilgi ve becerileri kazanacaklardır.
Öğrenme Çıktıları	Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler; Türkiye’deki genel sağlık sistemi işleyişini hatırlayabilecek, Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri organizasyonunu kavrayabilecek Ambulans donanımlarını açıklayabilecek, Paramedik yetki ve sorumluluklarını sayabilecek, Hasta/yaralı taşıma tekniklerini seçebilecek,
Ders Tanımı	Bu ders, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin temel işleyişini, ambulans donanımlarını ve paramediklerin yetki ve sorumluluklarını öğretir. Öğrenciler ayrıca, hasta ve yaralı taşıma tekniklerini de öğrenirler.
Dersin İlişkili Olduğu Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

Dersin Kategorisi	Temel Ders
	Uzmanlık/Alan Dersleri	X
	Destek Dersleri
	İletişim ve Yönetim Becerileri Dersleri
	Aktarılabilir Beceri Dersleri

Hafta	Konular	Ön Hazırlık
1	Dersin ve Programın Tanıtımı: Giriş, Amaç ve Öğrenim Hedefleri	Ekşi, A. Kitlesel Olaylarda Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi (2015). SS: 9-13
2	Sağlıkta Temel kavramlar ve Türkiye’de Sağlık Kurumlarının Faaliyetleri	Ekşi, A. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri (2021). SS: 12-22. Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon (2020). SS: 54-59
3	Acil Sağlık Hizmetleri (ASH) Sistemi	Ekşi, A. Kitlesel Olaylarda Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi (2015). SS: 4-8 Ekşi, A. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri (2021). SS: 6-9
4	Türkiyede ASH Mevzuatını Değerlendirmek	Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi (2015). SS: 34-38 Ekşi, A. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri (2021). SS: 22-27 Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon (2020). SS: 90-110
5	Türkiye’de Acil Sağlık Hizmetlerinin Teşkilat Yapısı	Ekşi, A. Kitlesel Olaylarda Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi (2015). SS: 34-38 Ekşi, A. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri (2021). SS: 22-27 Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon (2020). SS: 90-110
6	Ambulans ve Acil Sağlık Araçlarını Değerlendirmek	Ekşi, A. Kitlesel Olaylarda Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi (2015). SS: 63-100 Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Durum ve Afet Yönetimi (2020). SS: 76-91. Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon (2020). SS: 112-134
7	Türkiye'de Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Kullanılan Kayıt Sistemlerini Kullanmak	Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Durum ve Afet Yönetimi (2020). SS: 181-222
8	ARA SINAV
9	Paramedik Yetki / Sorumlulukları ve Mesleki Değerler	Ekşi, A., Kitlesel Olaylarda Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi, 2015, s: 60-68 Özen S., Tok Özen A., 2020, Paramedikler İçin Acil Durum ve Afet Yönetimi, s: 67-70 Özen S., Tok Özen A., Paramedikler İçin Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon, 2020a, s: 112-132
10	Kendi Güvenliğini ve Hasta/Yaralı Güvenliğini Sağlama	Altuntaş, Paramedik acil bakım ilkeleri ve uygulamalar, 2021, s: 57-65 Özen S., Tok Özen A., 2020, Paramedikler İçin Acil Durum ve Afet Yönetimi, s: 280-287 Özen S., Tok Özen A., Paramedikler İçin Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon, 2020a, s: 149-165
11	Acil Sağlık Hizmetleri Görev Organizasyonu	Özen S., Tok Özen A., 2020, Paramedikler İçin Acil Durum ve Afet Yönetimi, s: 280-287 Özen S., Tok Özen A., Paramedikler İçin Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon, 2020a, s: 136-146
12	Ambulans ve Acil Sağlık Hizmetlerinde Haberleşmeyi Sağlamak	Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon (2020). SS: 140-143
13	Hasta/Yaralı Taşıma Tekniklerini Uygulamak-I	Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Durum ve Afet Yönetimi (2020). SS: 258-277. Kaplan M,. Temel İlk Yardım Uygulamaları, 2023, s: 53-66
14	Hasta/Yaralı Taşıma Tekniklerini Uygulamak-II	Özen, S., Tok Özen, A. Paramedikler için Acil Durum ve Afet Yönetimi (2020). SS: 258-277. Kaplan M,. Temel İlk Yardım Uygulamaları, 2023, s: 53-66
15	Dönemin Gözden Geçirilmesi
16	FİNAL

Ders Kitabı

Ekşi, A. (2015). Kitlesel Olaylarda Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi (3. Baskı). Kitapana Basımevi. ISBN: 978-605-64655-4-3

Özen, S., Tok Özen, A., & Ergün, F. (2020). Paramedikler İçin Acil Durum ve Afet Yönetimi (1. Baskı). Hedef CS Basın Yayın. ISBN: 978-625-7965-22-4

Ekşi, A. (2021). Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri (1. Baskı). EMA Tıp Kitapevi. ISBN: 978-625-7849-43-2

Özen, S., Tok Özen, A., Tanrıverdi, H., & Köksal, G. (2020). Paramedikler İçin Acil Sağlık Hizmetlerinde Yönetim ve Organizasyon (1. Baskı). Hedef CS Basın Yayın. ISBN: 978-625-7965-19-4.

Altuntaş, M. (Ed.). (2021). Paramedik acil bakım ilkeleri ve uygulamalar. Novel Yayınevi. ISBN: 978-625-439-566-7
Kaplan M., Temel İlk Yardım Uygulamaları, İstanbul Tıp Kitapevi. ISBN: 978-625-8103-99-1

Önerilen Okumalar/Materyaller

•Gu D. Population Division Exposure and vulnerability to natural disasters for world’s cities*. 2019 [cited 2025 Jan 14].

•Ekşi A, Sezer Y, Köymen H. Hastane Öncesi Acil Bakımda Kullanılan Sabitleme Ekipmanları. 1st ed. Ünlüoğlu. İ, editor. Vol. 1. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Yayınları; 2004.

•Şimşek P, Günaydin M, Gündüz A. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri: Türkiye Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;1(8):7–120.

•Mehmet V. Acil Sağlık Hizmetlerinde Uluslararası Uygulama Modellerinin Karşılaştırması: Anglo-Amerikan ve Franko-German Modeli [Internet]. Vol. 4, İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi Cilt. 2016 [cited 2025 Jan 21].

•Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği. 8 Ocak 2025. Available from: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/01/20250108-2.

•Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği. 11.05.2000. Resmî Gazete. Sayı: 24046.

•Benjamin Gulli, Joseph A. Ciatolla, Leaugeay Barnes. Emergency Care and Transportation of the Sick and Injured. 10th ed. Jones & Bartlett Learning; 2011. 1–1566 p.

•Sağlık Mevzuatı. Available from: https://www.saglik.gov.tr/TR-10357/saglik-mevzuati.

Yarıyıl Aktiviteleri	Sayı	Katkı Payı %
Katılım	1	5
Laboratuvar / Uygulama
Arazi Çalışması
Küçük Sınav / Stüdyo Kritiği
Portfolyo
Ödev	1	15
Sunum / Jüri Önünde Sunum
Proje
Seminer/Çalıştay
Sözlü Sınav
Ara Sınav	1	40
Final Sınavı	1	40
Toplam

Yarıyıl İçi Çalışmalarının Başarı Notuna Katkısı	3	60
Yarıyıl Sonu Çalışmalarının Başarı Notuna Katkısı	1	40
Toplam

Yarıyıl Aktiviteleri	Sayı	Süre (Saat)	İş Yükü
Teorik Ders Saati (Sınav haftası dahildir: 16 x teorik ders saati)	16	2	32
Laboratuvar / Uygulama Ders Saati (Sınav haftası dahildir. 16 x uygulama/lab ders saati)	16		0
Sınıf Dışı Ders Çalışması	14	2	28
Arazi Çalışması			0
Küçük Sınav / Stüdyo Kritiği			0
Portfolyo			0
Ödev	1	15	15
Sunum / Jüri Önünde Sunum			0
Proje			0
Seminer/Çalıştay			0
Sözlü Sınav			0
Ara Sınavlar	1	7	7
Final Sınavı	1	8	8
		Toplam	90

#	Program Yeterlilikleri / Çıktıları	* Katkı Düzeyi
#	Program Yeterlilikleri / Çıktıları	1	2	3	4	5
1	Alanında uygulamanın gerektirdiği güncel kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahiptir	-	-	-	-	-
2	Alanı ile ilgili araç-gereçleri ve teknolojileri kullanır ve bakımını yaparak sürdürür, temel düzeyde bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanır.	-	-	-	-	-
3	Alanında sorunları tanımlar, analiz eder, kanıta dayalı çözüm önerileri geliştirebilir ve önerilerini başkaları ile paylaşır	X	-	-	-	-
4	Yasal sorumluluklarının farkındadır, alanında temel düzeydeki çalışmaları bağımsız olarak yürütebilir	-	-	-	-	-
5	Hasta, hasta yakınları ve çalışma arkadaşları ile doğru, anlaşılır, dürüst ve açık iletişim kurar, düşünce ve bilgilerini yazılı ve sözlü iletişim yoluyla aktarabilir	-	-	-	-	-
6	Alanı ile ilgili uygulamalarda aktif bir ekip üyesi olarak sorumluluk alır	-	-	-	-	-
7	Alanında edindiği bilgileri kullanarak, bilimsel verileri eleştirel bir yaklaşımla yorumlar ve değerlendirir	-	-	-	-	-
8	Yaşam boyu öğrenmenin önemini kavrar, öğrenme gereksinimlerini belirleyerek karşılayabilir, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleyerek kendini sürekli yeniler	-	-	-	-	-
9	Sosyal, kültürel özellikler ve evrensel etik değerleri dikkate alarak davranır; mesleğinin gerektirdiği etik ilke ve standartları korur ve sürdürür	-	-	X	-	-
10	İş güvenliği, çevre koruma, kalite ve hasta güvenliği kavramlarının bilir ve bunların gereklerini yerine getirir	-	-	-	-	-
11	İngilizce'yi Avrupa Dil Portföyü A2 Genel Düzeyinde kullanarak alanındaki bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar	-	-	-	-	-
12	Afet ve kriz durumlarında aktif olarak sorumluluk alır, Acil sağlık hizmetlerinin sunumunda kendinin, hastanın ve olay yerinin güvenliğini sağlar ve yönetir.	-	-	X	-	-
13	Acil sağlık hizmetlerine yönelik yasal mevzuatlar doğrultusunda temel ve ileri yaşam desteği konusunu açıklar ve uygular.	-	-	X	-	-